شروع ناگهانی هنگام غذا خوردن · دست به گلو گرفتن · ناتوانی در حرف زدن
از بیمار بپرس: «خفه شدی؟» — اگر توانست جواب بدهد، انسداد کامل نیست.
آیا سرفه مؤثر است؟
انسداد خفیف — به سرفه تشویقش کن و کنارش بمان. هیچ ضربه‌ای نزن.
انسداد شدید — به گام بعد برو
۵ ضربهٔ بین دو کتف · سپس ۵ فشار شکمی · متناوب تکرار کن
بیمار را کمی به جلو خم کن. ضربه‌ها را با کف دست و بین دو کتف بزن. فشار شکمی را از پشت، با مشت زیر جناغ و بالای ناف، رو به داخل و بالا.
- در بارداری پیشرفته یا چاقی شدید: فشار قفسهٔ سینه به‌جای شکمی
- در شیرخوار زیر یک سال: ۵ ضربهٔ پشت + ۵ فشار قفسهٔ سینه — فشار شکمی هرگز
آیا جسم خارج شد؟
به گام مراقبت پس از رفع انسداد برو
تا زمانی که بیمار هوشیار است ادامه بده
به‌آرامی روی زمین بخوابان · کمک بخواه · احیای قلبی-ریوی را شروع کن
فشردن قفسهٔ سینه فشار داخل قفسه را بالا می‌برد و می‌تواند جسم را جابه‌جا کند. پیش از هر تنفس، داخل دهان را نگاه کن و اگر جسم را می‌بینی بردار — کورکورانه انگشت نکن.
لارنگوسکوپی مستقیم و خارج کردن با فورسپس مگیل
در محیط بیمارستان، این سریع‌ترین راه است. اگر انسداد زیر حنجره و غیرقابل رفع بود، راه هوایی جراحی اضطراری را در نظر بگیر.
ارزیابی پزشکی لازم است
اگر فشار شکمی انجام شده، بیمار باید از نظر آسیب احشای داخلی بررسی شود. سرفهٔ ادامه‌دار، اشکال در بلع یا احساس گیر کردن چیزی در گلو، یعنی جسم هنوز آنجاست — ارجاع به ENT.
تفکیک خفیف از شدید
| انسداد خفیف | انسداد شدید | |
|---|---|---|
| پاسخ به «خفه شدی؟» | بله، حرف می‌زند | نمی‌تواند حرف بزند؛ فقط سر تکان می‌دهد |
| سرفه | مؤثر و پرصدا | بی‌صدا یا ناتوان |
| تنفس | می‌تواند نفس بکشد | نمی‌تواند؛ یا صدای ویز شدید دارد |
| اقدام | فقط تشویق به سرفه | ضربهٔ پشت و فشار شکمی |
در انسداد خفیف دخالت نکن
سرفهٔ خودِ بیمار قوی‌ترین نیرویی است که وجود دارد. ضربه زدن یا فشار دادن در این مرحله می‌تواند جسم را جابه‌جا و انسداد را کامل کند. کنارش بمان، تشویقش کن، و آماده باش.
منابع و گایدلاین‌ها ۲
- Choking — Adult Basic Life Support Guidelines — Resuscitation Council UK (2025)
- European Resuscitation Council Guidelines 2025: Basic Life Support — ERC (2025)
برای مطالعهٔ بیشتر ۲
- Resuscitation Council UK — Choking poster and algorithm
- Tintinalli's Emergency Medicine, 10th ed — Foreign Bodies of the Airway
آزمون کوتاه
یک گزینه را انتخاب کن؛ پاسخ و توضیح بلافاصله نمایش داده می‌شود.
۱. در بزرگسال هوشیار با انسداد شدید راه هوایی ناشی از جسم خارجی، اقدام درست چیست؟
۲. اگر فرد دچار انسداد راه هوایی بیهوش شود، چه باید کرد؟
۳. در کودک زیر یک سال با انسداد شدید راه هوایی، چه تفاوتی وجود دارد؟
۴. پس از رفع موفق انسداد، چه توصیه‌ای لازم است؟
۵. در فردی با انسداد خفیف راه هوایی که سرفهٔ مؤثر دارد، بهترین اقدام چیست؟
سلب مسئولیت
این مطالب صرفاً برای آموزش کادر درمان تهیه شده و جایگزین قضاوت بالینی، پروتکل بیمارستان محل خدمت شما یا مشورت با متخصص نیست. پیش از اجرای هر دوز یا مداخله، آن را با منبع رسمی و پروتکل مرکز خود تطبیق دهید.